Poznawanie Zagłady od Kul

Obejrzyj nagrane relacje świadków, przeczytaj dokumenty towarzyszące i odpowiedz na pytania z nimi związane.

Dostęp do dokumentów towarzyszących
Świadek

Maria J.

Kraj

Mołdawia

Data i miejsce urodzenia

1932, Hîncăuţi

Rok nagrania relacji

2013

Link do mapy InEvidence (YahadMap)
Dowiedz się więcej

Hîncăuţi, MOŁDAWIA

Hîncăuţi to wieś położona w Mołdawii na północ od miasta Edineț. Archiwa radzieckie podają, że podczas okupacji niemieckiej i rumuńskiej rozstrzelano tu 47 osób. Wśród ofiar było 15 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci. Zostali oni zabici przez trzech mieszkańców Hîncăuţi dzień po przybyciu wojsk rumuńskich do wsi. Archiwa podają nazwiska sprawców: Victor Andreevich Dascaal, Alexeï Petrovich Papovich i Fiodor Ivanovich Gonchar. Maria była świadkiem łapanki Żydów i widziała ciała ofiar po rozstrzelaniu.
Ekipa Yahad - In Unum udała się na miejsce rozstrzelania: pole uprawne na skraju wsi. Znajduje się tam niewielki pomnik postawiony w 2008 roku ku pamięci "współobywateli żydowskich zamordowanych przez faszystów w lipcu 1941 roku". Nazwiska ofiar są wyryte na tablicy. Pomnik nie znajduje się dokładnie w miejscu pochówku, a około 10 metrów dalej, po drugiej stronie drogi. Ciała ofiar zostały ekshumowane i ponownie pochowane na cmentarzu żydowskim we wsi Edineț.

Maria J. urodzona w 1932 r. © Victoria Bahr - Yahad-In Unum

Maria J. podczas opisywania swoich wspomnień © Victoria Bahr - Yahad-In Unum

Maria J. podczas wywiadu © Victoria Bahr - Yahad-In Unum

Glosariusz

Tatarzy
W swoich zeznaniach Maria opisuje "mężczyznę o ciemniej karnacji na koniu", ubranego na czarno. Według niej był on Tatarem. Tatarzy byli mniejszością pochodzenia tureckiego w Związku Radzieckim. Mężczyzna ten był prawdopodobnie lokalnym kolaborantem związanym z armią rumuńską.

Nota historyczna o Mołdawii i Rumunii
Znajdująca się pod sowiecką dominacją Mołdawia została pod koniec czerwca 1941 r. zaatakowana przez rumuńską armię i żandarmerię. Sprzymierzeni z nazistami Rumuni zaangażowali się w masakry ludności żydowskiej. Rumunia pod rządami Antonescu była bezpośrednio odpowiedzialna za zamordowanie ponad 300 000 Żydów w swoich regionach przygranicznych i na okupowanych przez siebie terytoriach radzieckich.

Kwestionariusz

Dodatkowe źródła

Siegnij po dodatkowe materiały edukacyjne, w tym artykuły i zalecaną lekturę, aby uzupełnić wiedzę.

Informacje historyczne

Hincăuţi to wieś w okręgu Edineţ w północnej Mołdawii. Znajduje się około 21 km na północ od Edineţ, centrum administracyjnego okręgu. Przed wybuchem II wojny światowej we wsi mieszkali Mołdawianie, Ukraińcy i Żydzi. Żydzi z Hincăuţi byli kupcami i rolnikami. Dzieci żydowskie i nieżydowskie chodziły do tej samej szkoły. Świadek YIU Ion G., urodzony w 1928 r., pamięta swoich żydowskich sąsiadów Schlomę i Itzka. Maria J., urodzona w 1932 r., wspomina, że w Hincăuţi był żydowski lekarz. Nazywał się Kliger. Jego dzieci chodziły do żydowskiej szkoły w innej wsi. Pamięta też swoją sąsiadkę Idę.

Miejsce masowego mordu © Victoria Bahr - Yahad-In Unum

Pomnik w miejscu rozstrzelania © Victoria Bahr - Yahad-In Unum

Pomnik ofiar żydowskich © Victoria Bahr - Yahad-In Unum

Źródła / Archiwa

Archiwa radzieckie

"Między 7 a 9 grudnia 1944 r. Komisja zbadała zeznania świadków, deklaracje i miejsca zbrodni dokonanych przez rumuńskich i niemieckich okupantów. Odkryła dwa masowe groby: większy znajdował się około 200 m na północ od wsi Hîncăuţi w okręgu Edinet, a drugi, mniejszy, 500 m na południowy zachód od wsi. W pierwszym grobie znaleziono piętnaście rozkładających się ciał. Ciała zostały zidentyfikowane przez krewnych, ponieważ nie wszystkie uległy rozkładowi ze względu na gliniastą glebę. Widoczne były ślady po kulach. W innym grobie znaleziono...[nieczytelne] ciał. Nie udało się ich zidentyfikować, ponieważ uległy niemal całkowitemu rozkładowi". [Akt nr 2 Sowieckiej Komisji nadzwyczajnej sporządzony 19 grudnia 1944 r.; RG-22.002M.7021-96].

GALERIA ZDJĘĆ

Ekipa YiU z Marią J.